24 Ocak 2018 Çarşamba Saat 09:22 // Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi
Diplomasi

Sözlüğe göre diplomasi : Uluslararası ilişkiler ve bu ilişkileri düzenleyen antlaşmalar bütünü , yabancı bir ülkede ya da uluslararası toplantılarda ülkesini temsil etme eylemi ve sanatı , uluslararası ilişkilerde ülkesini temsil eden kimsenin mesleği, görevi veya bu kimselerin oluşturduğu topluluk , güç bir görüşme yapılırken gösterilen ustalık ve beceriklilik gibi tanımları olan bir kavramdır

Yine  Ernest Satow´a göre ; bağımsız devletlerin hükümetleri arasındaki resmi ilişkilere zeka ve taktik uygulamasıdır. Ambrose Bierce´e göre ; ülkesi için yurtsever yalan söyleme sanatıdır. Keith Hamilton´a göre ;  siyasi birimler, bu birimleri yönetenler ve ajanları arasındaki ilişkilerin barışçıl yönetimidir. Albert de Broglie´e göre ; devletlerarası ilişkilerde sadece gücün hakim olmasını önlemek için medeniyetin yarattığı en iyi şeydir. Edmund Burke´a göre ;  uluslararası ilişkilerde ve müzakerelerde maharet ve yetenektir. Lester B.Pearson´a göre ; savaşın başka vasıtalarla sürmesidir. Harold Nicolson´ a göre ; bağımsız devletler arasındaki ilişkilerin müzakereler yoluyla yönetilmesidir. Charles de Martens´e göre ;  müzakere bilimi veya sanatıdır. Efraim Halevy için ise mümkün kılma sanatıdır. Kabul gören yaygın bir görüşte  ´´ askeri güç olmadan uygulanan diplomasi, enstrüman olmadan yapılan müziğe  benzer´´ denir. Bu alıntılar ışığında diplomasi ile ilgili düşünce üretirken gözönünde bulunduracağımız kritik noktaları sıralayalım : - Diplomasi , yönetimsel birimleri oluşmuş bağımsız , geniş topluluklar adına yürütülen bir faaliyettir.

- Adına faaliyet yürütülen topluluk bir anda tarif edilmiş tesadüfi bir birlik değildir. Tarihsel arka planı güçlü , ortak değerler etrafında kalıcı  bağlarla bağlı , ortak fayda ve ortak gelecek konusunda azami mutakabatı olan halk,ulus veya devlet gibi güçlü ve tanımlanmış topluluklardan bahsediyoruz.

- Kitlesel olarak yürütülen bir çalışma değil , temsiliyet esasına dayalı bir faaliyettir. Dolayısıyla temsil iddası olanların temsil edilen topluluğu tüm yönleriyle karşılayabiliyor olması gerekmektedir . Topluluğun bir özeti durumunda olamayanların diplomatik çalışma yürütmesi sakıncalı ve hatta felakettir.

-Temsiliyet aynı zamanda ayırt edici maharetlerle desteklenmelidir. Diplomatik alan fark yaratan yetenekleri olanlarca yürütüldüğünde olağanüstü artılar elde edilebilecek bir alandır. Yeteneğin , değerler , özgüven ve inançla buluştuğu yerdir diplomasi . Tarihte pekçok siyasi süreç , özellikle de savaş sonrası düzen oluşturma dönemleri diplomasisi öne çıkmış parlak şahsiyetlerin adıyla anılır.  Örneğin   ´´insan ruhu ölümsüzdür . Ölümünden sonra ahiret hayatı var, orada pekçok şeyi düzeltme şansına sahiptir. Ancak devletler bu dünyaya ait ölümlü varlıklardır dolayısıyla tek bir hayatları var bu yüzden yanlış yapamazlar´´mealindeki sözlerin sahibi fransanın kızıl kardinali kardinal Richelieu  Vestfalya öncesi döneme ve hernekadar görememişse de vestfalya düzenine damgasını vurmuştur. Din adamı olarak yetişmesine rağmen devlet idaresinde reelpolitiğin teorisyeni ve pratisyeni olmuştur. Devlet çıkarı (raison d etat ) kavramı onunla şekillenen ve günümüzde uluslararası ilişkilerin üzerinde inşa edildiği temel kavramdır. Aynı şekilde metternich , churchill , wilson,molotov  gibi iz bırakan kişilerle birlikte kürtlerde de yakın döneme damgasını vurmuş mam celal talabani sayabileceğimiz yeteneklerdendir.

- Adına diplomatik faaliyet yürütülen topluluğun ,  özgün  kurumları olan , ortak karar mekanizmaları işleyen ve en önemlisi de öz savunma kabiliyeti gelişmiş  olmalıdır. Caydırıcı gücü olmayan topluluklar , ilişkilerinde dostlarına güven veremeyecekleri gibi düşmanlarına da ne kadar kolay lokma olduklarını göstererek varlıklarını tehlikeye atarlar. - Diplomasinin temel enstrümanı müzakeredir.

´´ Müzakere, birbirinden birtakım şeyler elde etmek isteyen kişilerin, kurumların, devletlerin , diğer tarafı ikna etmek ve etkilemek suretiyle,kendi istekleri gibi düşünmelerini ve taleplerini kabul etmelerini sağlamaya odaklanan bilgi ve hüner sergiledikleri bir iletişim ve karar verme sürecidir. Müzakere bütün alternatif uyuşmazlık çözümü  yollarının temelini oluşturur. Müzakerelere katılan hakem, arabulucu  ya da tarafsız ön değerlendirmeci  çözüm yolunun niteliğini belirler. Müzakere edebilmek için en az iki taraf gerekir. Müzakerenin tarafları gerçek ve tüzel kişiler , gruplar, devletler  olabilir. Müzakerenin esaslı unsurları ise diğer tarafı etkilemek ve ikna etmektir. Bunun için bilinçli ya da bilinçsiz duygusal veya hesaplanmış birçok iletişim yöntemi kullanılır. Tarafların birbirlerini etkileyen menfaatleri ve ihtiyaçları vardır. Tarafların menfaat ve ihtiyaçlarının kesişmesinin yarattığı sorunları çözüme kavuşturmak için müzakere etmeye ihtiyaçları vardır. Müzakere karşılıklı etkileşim ve bilgi alışverişi nedeniyle, dinamik bir süreçtir. Müzakere tarafları, ikna çabalarının sonunda kendi isteklerine en yakın uzlaşmaya varmayı amaçlarlar. Müzakere, tarafların gönüllü olarak katıldığı bir süreçtir ve başarılı olması için gerçek bir çaba gerektirir . ´´

- Diplomasi sahası çok bileşenli çoğulcu bir ortamdır. Dolayısıyla iletişim , ilişki  oluşmuş veya kabul görmüş bir düzen çerçevesinde başlar ve süreç içerisinde yeni bir düzen kurmaya veya mevcut düzeni geliştirmeye doğru evrilir. Demek ki  diplomasi sahası kabullenmeyle başlanan ancak  kabullendirebilme kabiliyetiyle  yön verilebilecek bir alandır. Burda önceden ne olduğunu bilmeyenlere ve nereye yol aldığının farkında olmayanlara yer yoktur. Biraz iddialıca bir tesbitle sovyetlerin çöküşü diplomasiyle başladı ve onunla nihayete vardı  diyebiliriz. Yönlendirilemeyen perspektifsiz ilişkilerde kabiliyet eksikliği ve dogmatik körlük varsa bir anda kendini bambaşka bir yolda yürürken görmek işten bile değildir.

- Diplomasi sanat olarak tanımlanabilecek kadar subjektif bir o kadarda bilim olarak açıklanabilecek kadar objektif bir alandır. Bireysel yetenekler ve kişisel tarz ustalıkla icra edildiğinde bir sanatçı yaratımı şeklinde yürütülür. Oturmuş köklü kurumlar ve ideallerce belirlenmiş hedefler doğrultusunda yürütülen sistematik çalışmalar , oldukça iyi hesaplanmış olasılık ve risk analizleri ve muhattaplar hakkında varılan hakikate en yakın yargılar  ise  bilimsel yanını ortaya koyar.

- Ulusların zaman içinde oluşmuş diplomatik tecrübe birikimleri özgün bir diplomasi geleneği oluşturur. Sürdürülebilir bir geleneğe sahip olmak bir avantajdır. Ancak biz kürtler gibi olumsuz bir geçmişte şekillenen geleneğe sahip toplumlar kısa sürede çarpıcı ve sonuç alıcı bir tarz oluşturma zorunluluğuyla karşı karşıyadırlar. Napolyonun ünlü deyişindeki gibi ´´benden öncesi yoktur, benden sonrakiler benim adımla anılacaklardır´´diyebilecek cürrette ve gelenek kurucu nitelikte bir diplomasi kadrosu ihtiyacımız vardır.

- Diplomasi  sahası doktriner bir alandır. İdeolojik perspektif olmaksızın yol alınamaz.  Ulusal çıkarları savunmak bir anlayış kılavuzluğu gerektirir. İdeolojisi , idealleri , inancı olmayan kişi, ulusun çıkarları konusunda düşünce üretemez. İttifaklar ve ilişkiler statejisi geliştiremez . Yakın dönemde kürtlerin yeryüzünde kabul edilmiş tek dejure yönetimi olan güney kürdistan hükümetinin düştüğü ve halkımızı düşürdüğü durum bunun en acı tecrübesidir. Yine kuzey kürdistanda belediyeciliğimizin hali aynı kategoride değerlendirilebilir. Olumlu bir örnek olarak ise kuzey suriye federasyonu ve rojava daki durum görülmelidir. ideolojik perspektiften yoksunluk ile ideolojik olarak donanmışlık arasındaki muazzam fark bizim öznelimizde ak ve kara gibi farklılıklar yaratmıştır.

- Diplomasi sadece bir prezantasyon ve pr alanı değildir . Diplomasi bir mücadele alanıdır. Devrimci diplomasi devrimci savaştan ilhamını alır. Taktikleri ve örgütlenme biçimi devrimin ruhuna uygun olmalıdır. Zafer bu alanda verilen mücadelenin mutlak bir sonucu  olmalıdır. Nasılki silah kullanamayan savaşamazsa söz söyleyemeyen de müzakere yürütemez . Retorikte ustalık mayında ustalık kadar etkili olmalıdır. Muhattabının kendisinden üstün olduğuna ikna olmuş , muhattabına içten içe öykünen ve değerlerini savunamayacak halde zihni berraklıktan uzaklaşmış olanlar müzakere yürütemez.

- Toplumların varlıklarını sürdürebilmesi ,ne kadar  saygın ve saygıdeğer  bireylerden oluştuklarına değil ne kadar mücadele edebildiklerine , ne kadar ortak değerler yaratabildiklerine ve diğer topluluklarla ne kadar uyum oluşturabildiklerine bağlıdır. Darwinizme kaçmadan şunu belirtelim ki uluslar arası ilişkiler bir yerde güçlünün düzen kurduğu bir alandır. burada mutlak bir uzlaşı ve uyum yoktur. dolayısıyla hedef süt liman bir dünya değil mücadele kriterleri ve mücadele araçları çoğulculuğa zarar vermeyecek ve zayıfın ezilmeyeceği bir şekle dönüştürülmesidir . Örneğin nükleer silahlanma yarışı değil açlıkla mücadele yarışıdır istenilen . Kendi öz değerlerini diğer uluslarla ortaklaştırabildiği oranda geleceğin şekillenmesinde söz sahibi olunabilir. Bu da etkin ve yetkin mücadele ile olur. 

- Başkalarının senin dertlerinle kederlenmesini sağlamak , senin başkalarının dertlerini paylaşmanla mümkün olur. - Verebilecek birşeyi olmayan hep almak isteyen dilenci gibi avuçlarını açarak masaya oturanlar diplomasi değil dilencilik yapabilir. Osman baydemir in bir konuşmasında bahsettiği amed deki bir türlü büyümeyen yetimlerin nenesi , neno teyze gibi ´´neno yetim sahibidir. nenoya yardım ´´ diyerek dolaşmak Kürdistan ın asil halkının tarzı olamaz. Kürdistan halkına yardım sizi de yüceltir , bu soylu halkın elinden tutma  onuru yanında kazanacağınız şunlar da vardır diyebilmek önemlidir.

-  Bir kürt siyasetçisi on bin dolarlık takım elbise giyerek gittiği bir toplantıda kürt halkına maddi yardım talep ederse yüzüne tükürülmeyi hakediyordur.

- Bir kürt diplomatı kürdün dünyaya ve dost halklara verebilecekleri hakkında bilgisi ve yetkisi olmalıdır. - Diplomatik temsil ehliyeti , birey olarak zayıflıklarını yenebilmiş , halkının ve değerlerinin gücüyle donanmış , bükülmez ,yozlaşmaz, satın alınamaz kişilerde olmalıdır.

-  Günümüzde uluslararası arenada kürt halkını kısmen de olsa temsil etme yetkisini eline almışların en büyük meziyetleri kahyalıktır. Diplomasiden anladıkları ´´bak cahil sözcüsüz ve  sözsüz kürdün tek sesi benim,  bana yapacağınız yatırım ve bana açacağınız alan ile ben sizin menfaatleriniz doğrultusunda kürt halkını yönetirim kürdün bahçesini sizin adınıza ve sizin tohumlarınızla sürerim ´´ dir. Çağdaş İdrisi Bitlisi lerin maharetleri kürdistanı başkaları adına yönetmek , irade olmasını engelleyerek başkalarının iradesine bağlı hale getirmektir. İşler tersine gidince yaptıkları ise çocuğunu öldürmekle etrafını tehdit eden baba gibi , ´´bana dokunmayın valla kürdü yakarım , kürdistanı türklere veririm ha ´´dır.

-  Devletler arası sistemin kürt siyasal iradesinin oluşmasında temel engel olduğu gerçeğinden hareketle kürt diplomasisinin temeli kamu diplomasisi olmalıdır. Diğer halklara ulaşabilmek onlar nezdinde kamuoyu oluşturabilmek ,devletlerinin tutumları üzerinde baskı oluşturabilecektir. Kobani süreci bunun başarıyla icra edildiği bir süreç olmuştur.

-  Türk ulus devleti şantaj siyasetinin ustasıdır. Onunla yapılacak hiçbir müzakere ve pazarlık üçüncü ve garantör taraf olmaksızın yürütülemez. Onlarla yapılacak en küçük bir temas bile açık yapılmalıdır. En son ABD ile yaşadıkları vize krizinin giderilmesi için ABD ye taahhütlerde bulundukları halde bunu inkar ettiler. Ancak ABD onları iyi tanıdığı için krizle ilgili ayrıntılı ve açık bir bilgilendirme yapmayı tercih etti .Sanırım bu da Türk devletini iyi tanıdıklarını gösteriyor. Gizli diplomasi pek çok işi kolaylaştırabilen bir yöntemdir. Ancak önemle belirtilmesi gereken şey Türk devleti ile yürütülecek olası görüşmeler ve müzakereler asla ve asla gizli olmamalıdır. ´´Gavurları aramıza sokmayalım biz bize kendi sorunlarımızı hal edelim ´´demek ´´sinsi oyunlarımızla sizi yok etmek istiyoruz sessiz olun kimse duymasın ´´demektir. Üçüncü göz yetmez türkler sözlerini tutmamalarıyla ünlüdür. Bu nedenle türklere kefalet edecek garantörler her zaman hazır olmalıdır. (Sanırım buna gerek kalmayacak ve türk ulus devleti yerlebir olacaktır. Ancak yukarıda bahsedilenler kürt siyasetince  akıldan çıkartılmaması gereken temel düstur olmalıdır.)

- Tarih boyunca savaşta olmasa da masada yenilen kürtlerin zayıflığı etrafına güven vermemesine bu da uluslararası ilişkilerde yer edinememesine yol açmıştır. Zayıf olanın sözü de olamaz. Askeri ve örgütsel olarak güçlenen kürdün diplomaside adı , sahada müttefiği , siyasette dostları olur. Yaşanan budur. Güney kürdistandaki olağanüstü basiretsizliği bir tarafa bırakacak olursak bugün en fazla dost edine bileceğimiz zamanlardayız.

- Madem diplomasi mümkün kılma sanatıdır. Mümkün kılacağız . İhmal etme lüksümüz yok , yoksa kürdün ateşini harlamak için ateş olanlara ve kürdün yanında duranlara olan  borcumuzu  ödeyemeyiz .

 ´´ HERKES BİLİR KÜRTLER HER ZAMAN BORCUNU ÖDER  ! ´´

Bilal Andok

Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi

www.lekolin.com - www.lekolin.org - www.lekolin.net – www.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http://kursam.org/index.html- http://kursam.net/index.html